Nhà thầu ngoại chưa thể hiện được nhiều tại các CTGT

Thứ tư - 28/11/2018 06:00
Dù có lợi thế không nhỏ khi tham gia vào hàng loạt các dự án ODA giao thông, những tuyến cao tốc lớn nhưng năng lực thi công, tiến độ và chất lượng công trình mà các nhà thầu ngoại mang lại vẫn còn nhiều điều đáng bàn.

Dù có lợi thế không nhỏ khi tham gia vào hàng loạt các dự án ODA giao thông, những tuyến cao tốc lớn nhưng năng lực thi công, tiến độ và chất lượng công trình mà các nhà thầu ngoại mang lại vẫn còn nhiều điều đáng bàn.

"Sân chơi riêng" của nhà thầu ngoại

Thời gian qua, ngành GTVT triển khai hàng chục dự án ODA và các tuyến cao tốc lớn với tổng mức đầu tư lên đến hàng chục tỷ USD. Các nhà tài trợ cũng rất đa dạng, nếu trước đây chỉ tập trung chủ yếu ở JICA, WB, ADB thì nay có thêm nhiều "gương mặt" mới như: EDCF (Hàn Quốc), Trung Quốc, Pháp, Quỹ Phát triển quốc tế của OPEC...

 

Chất lượng nhà thầu ngoại còn nhiều điều đáng bàn
Chất lượng nhà thầu ngoại còn nhiều điều đáng bàn

Trao đổi với phóng viên Báo GTVT, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long, Phó Chủ tịch thường trực Hội KHKT cầu đường VN cho biết, từ trước đến nay, theo thông lệ và thói quen, nhiều nhà tài trợ có những quy định riêng về các tiêu chí lựa chọn nhà thầu thi công các dự án ODA giao thông. Tất cả tiêu chí về năng lực, kinh nghiệm thi công được áp dụng... vô hình chung đã loại toàn bộ các nhà thầu trong nước không được tham gia vào các dự án này mà gần như nhường “sân chơi” cho các nhà thầu quốc tế.

Có thể điểm mặt hàng loạt các dự án đường cao tốc thời gian qua “vắng mặt” các nhà thầu nội, hoặc các nhà thầu trong nước chỉ đi làm thầu phụ cho nhà thầu ngoại như: tuyến Nội Bài - Lào Cai, dự án này có 8 gói thầu xây lắp thì chủ yếu do các nhà thầu Hàn Quốc hoặc Trung Quốc thi công. Đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây cũng trong tình cảnh tương tự, gần như tất cả các gói thầu xây lắp chính đều do nhà thầu nước ngoài đảm nhận, các nhà thầu trong nước phải đi làm "kép phụ".

Bên cạnh đó, nhiều dự án ODA lớn khác cũng chủ yếu do các nhà thầu quốc tế làm nhà thầu chính như: cầu Nhật Tân, Cần Thơ, Thanh Trì, nâng cao an toàn cầu đường sắt Hà Nội- TP.HCM, Vành đai III giai đoạn 2, nâng cấp cầu QL1 giai đoạn 3...

Chưa tương xứng với tên tuổi và kỳ vọng

Cho dù nhiều dự án ODA và cao tốc lớn là "sân chơi riêng" của các nhà thầu nước ngoài, song thời gian qua, tiến độ của rất nhiều công trình do các nhà thầu này đảm nhận lại không tương xứng với tên tuổi và sự kỳ vọng của các cơ quan chức năng. Với hàng loạt nhà thầu là những tập đoàn lớn, có thương hiệu đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc... tiến độ thi công vẫn ì ạch.

Đơn cử tại tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải thì cuối năm 2013 phải hoàn thành và đưa vào khai thác nhưng đến nay, so với giá trị hợp đồng, chưa bao gồm dự phòng thì giá trị sản lượng các gói thầu xây lắp của tuyến cao tốc được coi là dài nhất Việt Nam này mới đạt khoảng 26,9%, giải ngân đạt 28,9%.

Theo ông Lâm Văn Hoàng - Phó Tổng giám đốc Ban QLDA 2, nguyên nhân của tình trạng này là do nhiều nhà thầu quốc tế khi vào thi công các dự án giao thông ở Việt Nam vẫn phải ăn đong, trông chờ tạm ứng, thanh toán của chủ đầu tư để thi công, dẫn đến nhiều dự án bế tắc về tiến độ. Khi đấu thầu, năng lực các nhà thầu ngoại trên hồ sơ rất tốt, nhưng khi triển khai thi công thì không thể hiện được. Vốn lưu động của các nhà thầu ngoại dành cho thi công cũng không lớn và gần như đều chỉ mang bộ khung sang Việt Nam với bộ máy nhân lực, thiết bị rất nhỏ, rồi thuê lại các nhà thầu nội và lấy lợi nhuận bằng cắt lại các khoản phí.

 

Thi công cầu Nhật Tân
Thi công cầu Nhật Tân

Còn ông Phan Quốc Hiếu, Tổng giám đốc Tổng công ty XD Thăng Long lại cho rằng, khi bỏ thầu, một số nhà thầu quốc tế vẫn đi theo “vết xe đổ" của các nhà thầu trong nước trước đây là bỏ thầu giá thấp, thắng thầu bằng mọi giá. Khi trúng thầu lại “ép” nhà thầu nội với giá rất rẻ mạt, hoặc thuê những nhà thầu phụ yếu kém và phó mặc tiến độ, chất lượng công trình cho các nhà thầu này. Thời gian qua, giá nguyên vật tăng cao, nhiều nhà thầu phụ chưa làm đã thấy lỗ hoặc không đủ sức chịu đựng nên chây ì, không chịu thi công đã ảnh hưởng lớn đến tiến độ và chất lượng các dự án.

Đau đầu các nhà quản lý

Mặc dù những yếu kém, bất cập xung quanh chuyện các nhà thầu nước ngoài tham gia các dự án giao thông đã diễn ra từ lâu, nhưng làm thế nào giải quyết dứt điểm được tình trạng này, là câu hỏi khiến các nhà quản lý đang phải đau đầu. Bởi liên quan đến nhiều quy định ràng buộc của nhà tài trợ và các chính sách về xây dựng của Việt Nam.

Chính vì vậy, theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Long, khi đàm phán hiệp định với các nhà tài trợ và tổ chức đấu thầu, cần phải đưa ra được những điều khoản cho phép chủ đầu tư được loại bỏ những nhà thầu bỏ giá thấp. Như vậy, các chủ đầu tư mới có "hàng rào" loại bỏ các nhà thầu yếu kém về năng lực. "Khi lựa chọn các nhà thầu quốc tê, phải có điều kiện ràng buộc chặt chẽ trong hợp đồng về năng lực, kinh nghiệm thi công. Năng lực trong hồ sơ thầu như thế nào phải thể hiện ra thực tế hiện trường như vậy, không để tình trạng nhiều nhà thầu dù “gắn mác” ngoại nhưng vẫn thi công bằng "lực lượng nội" như hiện nay. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu để có điều kiện, cơ chế hợp lý để xử lý dứt điểm, thậm chí loại bỏ ngay những nhà thầu không đảm bảo, làm chậm tiến độ công trình"- Tiến sĩ Long đề xuất.

Đức Thắng

 

Ông Hoàng Đình Phúc, Tổng giám đốc Ban QLDA 1:
Chia gói thầu hợp lý để tạo điều kiện cho nhà thầu nội

Hầu hết các doanh nghiệp xây lắp giao thông ở Việt Nam hiện nay dù có khó khăn về tài chính nhưng năng lực thi công tốt.

Chính vì vậy, việc các nhà thầu này phải "đứng chầu ngoài" hoặc làm "kép phụ" tại các dự án ODA và một số tuyến cao tốc lớn là điều rất bất hợp lý. Điều này xuất phát một phần do chính sách ràng buộc của các nhà tài trợ, nhưng phần khác cũng do việc đấu thầu, chia các gói thầu chưa phù hợp khiến các nhà thầu nội đối diện với thực tế là lớn quá thì với không tới, mà nhỏ quá thì không tới lượt.

Do vậy, có cơ chế chia gói thầu hợp lý, không quá lớn, cũng không quá nhỏ để tạo điều kiện cho các nhà thầu nội có năng lực thực sự được tham gia vào các dự án lớn của ngành GTVT.

N.Đ.T

Ông Phạm Văn Khôi, Tổng giám đốc Phương Thành Tranconsin:
Làm thầu phụ cho nhà thầu ngoại: Hiệu quả là con số không

Thời gian qua, Phương Thành Tranconsin đã tham gia làm thầu phụ tại nhiều công trình lớn cho các nhà thầu nước ngoài như: tuyến Nội Bài- Lào Cai, MD2 Bạc Liêu- Cà Mau,... Tuy nhiên, việc làm này gần như chỉ để tạo công ăn việc làm và khai thác thiết bị, máy móc hiện có, bù đắp khấu hao và trả lãi ngân hàng.

Còn về hiệu quả kinh tế, lợi nhuận thì chỉ là con số không, bởi hầu hết các nhà thầu nước ngoài đều bỏ thầu giá khá thấp và thu lại các khoản phí rất cao nên nhà thầu phụ không thể có khả năng sinh lợi nhuận. Hơn nữa, gần như mọi rủi ro các nhà thầu phụ phải gánh chịu, mà điều kiện như vướng mặt bằng, thời tiết xấu, biến động giá,... khiến tiến độ, chất lượng công trình kém, kéo dài dẫn đến thua lỗ là rất dễ xảy ra.

Chính vì vậy, trong lúc hầu hết các nguồn vốn dành cho hạ tầng giao thông đều rất khó khăn, Bộ GTVT và các cơ quan chức năng cần đàm phán với các nhà tài trợ và có cơ chế tổ chức đấu thầu hợp lý để tạo điều kiện cho các nhà thầu nội có năng lực, có kinh nghiệm được tham gia thi công các dự án, đặc biệt là các công trình đường cao tốc lớn để tạo thêm công ăn việc làm, tận dụng được nhân lực, thiết bị trong nước.

H.T.O

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây