Đường sắt"mở cửa" cho tư nhân cùng khai thác

Thứ tư - 28/11/2018 05:51
Những ai quan tâm đến vận tải đường sắt đều biết, đây là một phương thức vận tải có nhiều ưu thế: Chuyên chở được khối lượng lớn, an toàn, không ô nhiễm môi trường… Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng đường sắt lại đòi hỏi đầu tư lớn, lâu thu hồi vốn, vì thế khó thu hút các thành phần kinh tế cùng đầu tư.

Từ năm 2006 đến nay, khi Luật đường sắt có hiệu lực, chủ trương xã hội hóa đường sắt ngày càng được khuyến khích để khai thác hiệu quả hơn cơ sở hạ tầng đường sắt. Tuy chưa nhiều, nhưng hiện đã có hơn 20 doanh nghiệp tư nhân trong kinh doanh vận tải đường sắt.

1
Toa xe do tư nhân đầu tư khai thác trên ĐSVN

Mới đây, đầu tháng 4-2012, Công ty CP Dịch vụ đường sắt Hoa Phượng đã tổ chức lễ khai trương toa xe chất lượng cao Hoa Phượng Tourist Hà Nội - Vinh. Thực hiện chủ trương xã hội hóa công tác vận tải hành khách, những năm qua đã có nhiều đối tác đầu tư nâng cấp toa xe, phối hợp cùng ĐSVN vận chuyển có hiệu quả, đặc biệt là trên tuyến ĐS Hà Nội - Lào Cai. Tuyến ĐS Hà Nội - Vinh là tuyến đường sắt có nhu cầu vận chuyển hành khách cao và ổn định, tuy vậy hiện nay vẫn có rất ít đơn vị tham gia đầu tư và phối hợp với ĐSVN khai thác vận tải hành khách trên tuyến này.

Được sự đồng ý của ĐSVN, năm 2011, Công ty CP Dịch vụ ĐS Hoa Phượng đã đầu tư nâng cấp 4 toa xe từ không có điều hòa thành toa xe giường nằm mềm (khoang 4) có điều hòa không khí, với tổng mức đầu tư hơn 7 tỷ đồng; các toa xe được cải tao, nâng cấp tại Xí nghiệp Toa xe Sài Gòn có chất lượng tương đối cao, độ cách âm, cách nhiệt tốt; nội thất đẹp, trang nhã, được lắp đặt các thiết bị tiện nghi, hiện đại.Để khai thác 4 toa xe chất lượng cao này đã được ghép vào đoàn tàu NA1/2 (NA1 xuất phát tại Ga Hà Nội lúc 21h30; NA2 xuất phát tại Ga Vinh lúc 20h40), góp phần nâng cao chất lượng phục vụ trên tuyến đường sắt Hà Nội Vinh, thu hút hành khách, nâng cao sản lượng và doanh thu vận cho ĐSVN.

Toa xe chất lượng cao do tư nhân đầu tư
Toa xe chất lượng cao của Công ty Tulico

Tiên phong đầu tư khai thác toa xe trên đường sắt phải kể đến Công Victoria trên hành trình Hà Nội - Lào Cai. Từ năm 1998, Công ty Victoria với 100% vốn nước ngoài đã thỏa thuận với Tổng công ty ĐSVN về việc thuê toa xe cũ để đầu tư thành những toa tàu VIP chạy trên tuyến Hà Nội- Lào Cai và ngược lại. Sau đó là Công ty Cổ phần vận tải và thương mại đường sắt (Ratraco), Công ty TNHH dược phẩm và du lịch Tư Linh (Tulico), Công ty Du lịch TSC, Công ty TNHH Việt Hùng và Công ty Du lịch Phương Bắc...

Ngoài ra còn có một số đơn vị thuê toa xe để kinh doanh theo từng mùa. Các toa xe của nhiều doanh nghiệp đã được nối lại thành một đoàn tàu, được ví như đoàn tàu “liên hiệp quốc” lăn bánh trên đường sắt quốc gia. Với sự ra đời của mô hình đầu tư, khai thác mới này, cánh cửa “thành trì” vào đường sắt vốn đóng kín lâu nay đã được mở toang.

Nhiều người đã đánh giá sự kiện này như việc tự “cởi trói” của ĐSVN để chấp nhận cạnh tranh. Tuy nhiên, việc cho thuê, đầu tư đầu máy, toa xe, cơ sở hạ tầng để cùng khai thác trong kinh doanh vận tải đường sắt vẫn còn thiếu nhiều cơ chế, quy chế cụ thể, minh bạch, rõ ràng đảm bảo sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp, đơn vị. Hay nói một cách khác là môi trường đầu tư kinh doanh vận tải bằng đường sắt vẫn chưa thực sự đủ hấp dẫn... Hiện đã có rất nhiều công ty ký hợp đồng thuê tàu của ngành Đường sắt để kinh doanh vận tải hành khách, hàng hóa, nhưng cũng không ít điều ra tiếng vào về “ miềng nạc và miếng xương”. Để đảm bảo sự bình đẳng, công bằng, cần một cơ chế, chính sách rõ ràng, thậm chí tổ chức đấu thầu luồng tuyến, giá cả cho từng hành trình cả mùa thấp điểm và cao điểm.

Sự sôi động của các doanh nghiệp tham gia kinh doanh sẽ làm ngành Đường sắt năng động hơn, nâng cao được chất lượng phục vụ hành khách, chủ hàng. Tuy nhiên, cho tư nhân tham gia vào lĩnh vực vận tải đường sắt đến đâu, lộ trình ra sao, áp dụng theo quy chế nào… Nhiều câu hỏi đến nay vẫn chưa có lời giải. Hiện cũng chưa có đơn vị nào đủ lực đầu tư cả toa xe và đầu máy kinh doanh độc lập như Tổng công ty ĐSVN, bởi vốn đầu tư vào cơ sở hạ tầng đường sắt là rất lớn, thời gian thu hồi vốn dài và khả năng thu hồi vốn là khó khăn. Từ trước đến nay, hạ tầng đường sắt đều do nhà nước đầu tư, cho dù kinh phí hằng năm chỉ đáp ứng được 30-40% so với yêu cầu.

Tàu chất lượng cao Hà Nội- Vinh và ngược lại của Công ty CP Hoa Phượng
Tàu chất lượng cao Hà Nội- Vinh và ngược lại của Công ty CP Hoa Phượng

Đánh giá về hiệu quả của việc xã hội hóa đường sắt, ông Phạm Công Trịnh, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty ĐSVN cho biết: Việc các doanh nghiệp đầu tư mua toa xe, hợp tác kinh doanh, khai thác trên đường sắt bước đầu đạt kết quả tốt. Với cách làm này, số lượng toa xe hàng vận dụng trong ngành đã tăng đáng kể, góp phần giảm kinh phí đầu tư của ngành và tăng thêm thị phần vận tải đường sắt. Tổng công ty ĐSVN cũng đã thực hiện nhiều chính sách ưu đãi, trong đó có việc giảm 30% cước cho 10 năm đầu, 2 năm tiếp theo giảm 25% với việc đầu tư toa xe mới. Với các doanh nghiệp đầu tư nâng cấp, sửa chữa toa xe cũ để cùng khai thác sẽ được ưu tiên khai thác nhưng không được giảm cước…

1
Toa tàu chất lượng cao của Bông Sen Vàng

Cũng theo ông Trịnh, triển khai mô hình xã hội hóa đường sắt đã tạo ra sự cạnh tranh mới, chất lượng phục vụ hành khách chủ hàng nhờ thế đã được nâng lên một bước. Bản thân Tổng công ty Đường sắt cũng phải đổi mới để hấp dẫn, thu hút hành khách, chủ hàng. ĐSVN cũng hy vọng sự thay đổi này không chỉ có ở lộ trình Hà Nội - Lào Cai hay Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội- Vinh, Sài Gòn- Nha Trang… mà sẽ có thêm nhiều lộ trình nữa được áp dụng phương thức đầu tư, cho thuê toa, thậm chí cả đoàn tàu nhằm tạo ra sự thay đổi đồng bộ và mạnh mẽ hơn nữa trong lĩnh vực vận tải đường sắt.

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây