Khó khăn chồng chất khiến các Cienco: "Phú quý"... giật lùi

Thứ năm - 29/11/2018 02:47
Dù là những đơn vị chủ lực, có thương hiệu và truyền thống lâu năm trong xây dựng các công trình hạ tầng giao thông nhưng thời gian gần đây, hầu hết các Cienco lại hoạt động rất trùi sụt và đối mặt với hàng loạt khó khăn cả về tài chính lẫn năng lực thi công...

Ngấp nghé bờ vực

Ngành GTVT hiện có 6 tổng công ty xây lắp (Cienco) chuyên về lĩnh vực xây lắp đường bộ và một tổng công ty xây dựng đường thủy. Hầu hết các đơn vị này đều được thành lập cách đây hàng chục năm, có truyền thống và khẳng định được thương hiệu, năng lực thi công cả trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước và giai đoạn CNH - HĐH đất nước.

Thi công đường v� nh đai 3, H� Nội
Thi công đường vành đai 3, Hà Nội

Mặc dù vậy, trong khoảng chục năm trở lại đây, gần như tất cả các Cienco đều phải đối mặt với nhiều sóng gió. Sau vụ việc PMU18, hàng loạt doanh nghiệp có nguy cơ đứng bên bờ vực thẳm, cả tài chính lẫn năng lực thi công các dự án đều rất khó khăn. Thêm vào đó, những tác động xấu từ đợt “bão giá” VLXD lịch sử trong giai đoạn cuối 2007, đầu 2008, cùng với hàng loạt bất cập về cơ chế chính sách trong lĩnh vực XDCB, giải phóng mặt bằng các dự án vướng mắc, công tác xử lý, bù trừ chênh lệch giá chậm chạp,... khiến cho các Cienco càng lâm vào cảnh khó khăn chồng chất.

Chưa kịp "hồi sức" qua đợt bão giá, từ năm 2010 đến nay, đặc biệt là khi thực hiện chủ trương của Chính phủ về thắt chặt đầu tư công, nguồn vốn đầu tư cho xây dựng hạ tầng giao thông đã suy giảm đáng kể. Hàng chục công trình bị đình hoãn, giãn tiến độ và phải "đắp chiếu" kéo dài càng khiến nguồn lực của các doanh nghiệp xây lắp bị suy kiệt nghiêm trọng. Chia sẻ với phóng viên Báo GTVT, không ít ý kiến của lãnh đạo các Cienco cho rằng, hầu hết các tổng công ty xây lắp ngành GTVT đều đang ngấp nghé bên bờ vực và ranh giới giữa thành công và thất bại là hết sức mong manh.

Nhiều ý kiến của các chuyên gia  tại các cuộc họp về XDCB giao thông gần đây còn có những nhận định dù chỉ mang tính ví von, hình tượng hoa mỹ nhưng cũng đáng được lưu tâm về tình hình các Cienco là các đơn vị này không phải chỉ ở bờ vực mà là đã xuống vực rồi, hoặc đã chôn cất xong, chỉ còn một lỗ thông hơi để thở?! 

"Ăn đong" kéo dài

Hiện nay, tình trạng chung của tất cả các Cienco là phải "ăn đong" kéo dài, việc làm, nguồn dự án thiếu hụt nghiêm trọng, rất ít dự án gối đầu, sản lượng giảm dần. Đơn cử như với Cienco 1, tổng công ty xây lắp lớn nhất trong ngành GTVT, tổng số lao động lên tới 7.350 người, sản lượng hàng năm thường ở mức khoảng 7.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, 2011 và những tháng đầu năm 2012, sản lượng của đơn vị này đã giảm đáng kể. Trong đó, cả năm 2011 giảm xuống còn khoảng 6.300 tỷ đồng. Riêng quý I/2012 mới đạt hơn 1.235 tỷ đồng. Theo ông Cấn Hồng Lai, Tổng Giám đốc Cienco 1, thời gian qua nhiều dự án của Tổng công ty XDCTGT 1 đang thi công bị thiếu vốn, thậm chí không có vốn. Toàn Tổng công ty có tới 29 dự án bị tạm dừng, giãn tiến độ với giá trị hơn 1.900 tỷ đồng.

Thi công đường cao tốc H� Nội - Thái Nguyên
Thi công đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên

Với Tổng công ty XD Thăng Long, dù đây là đơn vị trong thời gian vừa qua hoàn thành khá tốt các nhiệm vụ sản xuất kinh doanh trong khối các đơn vị xây lắp, nhưng hiện cũng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn về sản lượng và nguồn dự án mới. Ông Phan Quốc Hiếu, Tổng Giám đốc Tổng công ty XD Thăng Long cho biết, năm 2010, giá trị sản lượng của đơn vị đạt được 2.650 tỷ đồng, nhưng sang 2011 giảm xuống ở mức hơn 2.160 tỷ đồng. Và trong quý I/2012, sản lượng của toàn Tổng công ty XD Thăng Long mới đạt 485 tỷ đồng. "Với số dự án như hiện tại, Tổng công ty XD Thăng Long đang phải "ăn đong" từng bữa và đối mặt nguy cơ thiếu việc làm ngay trong quý IV/2012. Sang năm 2013, nếu không trúng thầu và có thêm các dự án mới để thi công thì việc làm và thu nhập của người lao động sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng"- ông Hiếu dự báo.

Tình trạng suy giảm sản lượng và thiếu việc làm còn diễn ra nghiêm trọng hơn đối với Tổng công ty XD đường thủy. Mặc dù đơn vị này đang phải đau đầu lo tái cơ cấu các khoản lỗ do mua các tàu nạo hút lớn từ nhiều năm trước đây, nhưng bài toán về việc làm cho CBCNV cũng không dễ giải đối với một đơn vị có đặc thù về thi công đường thủy.

Theo ông Lưu Đình Tiến, Tổng Giám đốc Tổng công ty XD đường thủy, sản lượng các năm gần đây của toàn TCT thường đạt hơn 2.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, năm nay hàng loạt dự án bị đình hoãn, giãn tiến độ hoặc không được cấp vốn nên ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn dự án thi công của các đơn vị. Với tình hình này, từ nay đến cuối năm có khi chỉ đạt được nửa chỉ tiêu về sản lượng và doanh thu. Điều này chắc chắn sẽ gây áp lực không nhỏ về việc làm, đời sống, thu nhập của CBCNV TCT.

Nhà thầu là... “cái thùng nước gạo”

Đây là câu nói thể hiện sự ngao ngán và có phần bất lực của lãnh đạo các Cienco nói chung và nhiều nhà thầu trong lĩnh vực xây lắp nói riêng khi đề cập tới vấn đề nợ đọng trong XDCB giao thông. Nợ đọng diễn ra tràn lan ở rất nhiều công trình, kể cả công trình chưa hoàn thành hoặc đã hoàn tất, thậm chí đưa vào khai thác, sử dụng nhiều năm. Số tiền nợ đọng hiện nay của tất cả các Cienco giao thông nếu tính toán đầy đủ có thể lên đến nhiều nghìn tỷ đồng.

Cầu Vĩnh Tuy đã đưa v� o khai thác nhiều năm nhưng chủ đầu tư vẫn nợ đọng của các nh� thầu h� ng trăm tỷ đồng
Cầu Vĩnh Tuy đã đưa vào khai thác nhiều năm nhưng chủ đầu tư vẫn nợ đọng của các nhà thầu hàng trăm tỷ đồng

Theo ông Cấn Hồng Lai, Tổng Giám đốc Cienco 1, chỉ tính riêng công ty mẹ Tổng công ty XDCTGT 1 đã có tới 20 dự án đang bị nợ đọng với số tiền lên đến trên 700 tỷ đồng. Rất nhiều dự án lớn, đã đưa vào khai thác nhiều năm như: đường cao tốc TP.HCM- Trung Lương, cầu Vĩnh Tuy, đường Hồ Chí Minh... chủ đầu tư vẫn chưa chịu trả nhà thầu. Mặc dù các doanh nghiệp đã không ít lần có văn bản đề nghị các chủ đầu tư thanh toán, nhưng tình hình vẫn không mấy tiến triển.

Ông Phan Quốc Hiếu, Tổng Giám đốc Tổng công ty XD Thăng Long khi trao đổi với phóng viên Báo GTVT đã lấy dẫn chứng cụ thể về tình trạng nợ đọng ở Dự án đường cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương, tuyến đường này đã hoàn thành và đưa vào khai thác từ lâu nhưng thời gian qua còn nợ lại các tổng công ty xây lắp trong ngành GTVT đến khoảng 1.300 tỷ đồng. Gần đây, chủ đầu tư đã bố trí trả được khoảng 300 tỷ đồng và còn đọng lại khoảng 1.000 tỷ đồng nữa. Số tiền này là quá lớn, đặc biệt trong bối cảnh tài chính của các doanh nghiệp đang rất khó khăn. Riêng với Tổng công ty XD Thăng Long, dù giá trị hợp đồng công việc chỉ hơn 880 tỷ đồng nhưng số tiền chủ đầu tư chưa trả còn lại khoảng 130 tỷ đồng.

Dự án cầu Vĩnh Tuy cũng trong tình cảnh tương tự, cây cầu này đã khai thác nhiều năm nhưng chủ đầu tư không thanh toán hết tiền cho nhà thầu. Hầu hết các nhà thầu là các Cienco lớn trong ngành GTVT đều còn bị đọng vốn ở dự án này với số tiền mỗi đơn vị lên đến nhiều chục tỷ đồng. Riêng Tổng công ty XD Thăng Long số nợ vào khoảng 65 tỷ đồng. Bên cạnh đó có thể kể đến hàng loạt các công trình khác Tổng công ty đang bị “mắc cạn” vốn như: gói 3A cầu Thanh Trì 29 tỷ đồng, tuyến Nội Bài- Bắc Ninh giai đoạn 1 và 2 hơn 7 tỷ đồng, đường Hồ Chí Minh hơn 2 tỷ đồng...

Cùng chung quan điểm trên, ông Lê Ngọc Hoa, Tổng Giám đốc Cienco 4 cũng cho biết, không kể hàng chục các dự án đang bị đình hoãn, khối lượng đã làm nhà thầu không được thanh toán và còn bị đọng lại, số tiền các chủ đầu tư nợ Cienco 4 từ những dự án đã hoàn thành đưa vào khai thác, đã nghiệm thu với các dự án đang thi công cũng lên đến vài trăm tỷ đồng. Việc nợ đọng kéo dài khiến nhà thầu bị suy kiệt nguồn lực, thiếu vốn thi công trầm trọng và đối mặt với hàng loạt khó khăn, rủi ro về tài chính.

Đẩy nhà thầu xuống bờ vực

Phân tích về những hệ lụy của tình trạng nợ đọng kéo dài này, ông Phan Quốc Hiếu cho rằng, đây là nguy cơ lớn nhất đẩy nhà thầu bên bờ vực phá sản, thiếu vốn và thiếu công ăn việc làm. Trong lúc vốn liếng khó khăn, dự án đình hoãn hàng loạt, lãi suất ngân hàng nhiều thời điểm lên mức rất cao thì việc nhà thầu làm xong không được thanh toán gây ra thiệt hại không gì so sánh được.

Ông Hiếu lấy dẫn chứng về số nợ đọng khoảng 300 tỷ đồng của Tổng công ty XD Thăng Long hiện nay, với lãi suất ngân hàng như hiện tại mỗi năm doanh nghiệp mất khoảng 40- 50 tỷ đồng. Do vậy chỉ cần nợ đọng kéo dài 6-8 năm là số tiền đó dù có thu được cũng chỉ là con số không. Hơn nữa, nếu thu được sớm, doanh nghiệp dùng số tiền đó để sản xuất kinh doanh, không phải vay ngân hàng sẽ sinh ra lợi nhuận không nhỏ.

Quy đổi đơn giản nhất mức lợi nhuận chỉ bằng lãi suất ngân hàng thì mỗi năm số tiền đó cũng có thể sinh ra 40- 50 tỷ đồng nữa. “Rõ ràng ở đây, sự sòng phẳng trong quan hệ hợp đồng chưa được thể hiện. Lỗi do bên nào thì bên đó phải chịu, nhà thầu chậm tiến độ, công trình kém chất lượng thì bị phạt, còn chủ đầu tư không có tiền trả khiến nhà thầu bị thiệt hại lại không bị một chế tài nào”- ông Hiếu phân tích.

Chia sẻ với các nhà thầu, ông Hoàng Đình Phúc, Tổng Giám đốc Ban QLDA 1 cũng cho rằng, rõ ràng đây là điều hết sức bất cập. Lời lãi khi thi công các dự án giao thông của các nhà thầu hiện nay là rất thấp, nếu bị nợ đọng kéo dài thì chắc chắn sẽ lỗ nặng. Chính vì vậy, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu để có cơ chế rõ ràng, minh bạch hơn trong vấn đề này, đồng thời cấp đủ vốn để trả nợ các nhà thầu, đặc biệt với những công trình đã hoàn thành và đưa vào khai thác.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây