Nhà thầu “mắc cạn” vì nợ đọng kéo dài

Thứ tư - 28/11/2018 01:46
Nợ đọng kéo dài, những công trình đã làm xong nhiều năm không được thanh toán, trong khi đó những khoản lãi ngân hàng ngày một phình to và treo lơ lửng trên đầu khiến cho các nhà thầu trong lĩnh vực XDCB giao thông lao đao và suy yếu dần...

Nợ đọng tràn lan

Thời gian vừa qua, các nhà thầu xây lắp giao thông, đặc biệt là các tổng công ty lớn (Cienco) đã có những dấu hiệu đi xuống nhiều so với khoảng chục năm trước đây. Vốn điều lệ gần như không tăng là bao, đời sống việc làm của cán bộ, công nhân viên không được cải thiện đáng kể, tình trạng nợ lương, nợ bảo hiểm diễn ra phổ biến, một số lượng không nhỏ công nhân bị mất việc, nhiều tổng công ty đối mặt với tình trạng thiếu công trình, thậm chí có tổng công ty còn thua lỗ kéo dài.

Nguyên nhân dẫn đến điều này có rất nhiều, tuy nhiên lý do chính làm suy yếu, bào mòn dần sinh lực của các nhà thầu là tình trạng nợ đọng kéo dài. Trao đổi với phóng viên Báo GTVT, ông Phan Quốc Hiếu, Tổng giám đốc Tổng công ty XD Thăng Long cho biết, tình trạng nợ đọng diễn ra tràn lan ở hầu hết các dự án, công trình giao thông, từ những công trình đang triển khai đến những dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, thậm chí đã khai thác nhiều năm.

Ông Nguyễn Đức Thắng- Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục ĐBVN: Đầu tư dàn trải cũng sinh nợ đọng kéo dài

Khi triển khai các dự án thường phải điều chỉnh rất nhiều lần. Những năm trước khi vốn còn dư dật thì năm trước điều chỉnh, năm sau sẽ có vốn bổ sung nên không nợ đọng nhiều.

Còn nay vốn không được cấp nên không có tiền trả cho nhà thầu là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn thì việc nợ đọng phổ biến trong thời gian qua phần nào do đầu tư quá dàn trải.

Vốn trải rộng ra nhiều dự án, không tập trung nên hàng loạt công trình bị đình hoãn, giãn tiến độ kéo dài nên các nhà thầu bị đọng vốn rất nhiều. Một số dự án khác dù đã hoàn thành nhưng vốn cũng không được cấp nên phải nợ nhà thầu.

H.T.O

 

Ông Hiếu lấy dẫn chứng về Dự án đường cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương, tuyến đường này đã hoàn thành và đưa vào khai thác tạm được gần 2 năm nhưng còn nợ lại các tổng công ty xây lắp trong ngành GTVT đến khoảng 1.000 tỷ đồng. Số tiền này là quá lớn so với các doanh nghiệp, đặc biệt là với các đơn vị cần vốn để triển khai thi công công trình lớn trong ngành GTVT. Riêng với Tổng công ty XD Thăng Long số tiền còn đọng lại khoảng 160 tỷ đồng.

Dự án cầu Vĩnh Tuy cũng trong tình cảnh tương tự, cây cầu này đã khai thác nhiều năm nhưng chủ đầu tư không thanh toán hết tiền cho nhà thầu. Hầu hết các nhà thầu là các doanh nghiệp lớn trong ngành GTVT đều bị “mắc cạn” ở dự án này. Tổng công ty XD Thăng Long còn bị nợ 60 tỷ đồng.

Cùng chung quan điểm trên, ông Lê Ngọc Hoa, Tổng giám đốc Cienco 4 cũng cho biết, không kể hàng chục các dự án đang bị đình hoãn, khối lượng đã làm nhà thầu không được thanh toán và còn bị đọng lại, số tiền các chủ đầu tư nợ Cienco 4 từ những dự án đã hoàn thành đưa vào khai thác, đã nghiệm thu với các dự án đang thi công cũng lên đến vài trăm tỷ đồng. Trong số đó, đường cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương khoảng 100 tỷ đồng, cầu Bến Thủy 2 khoảng trên 200 tỷ đồng.

Không chỉ các doanh nghiệp trực thuộc Bộ GTVT, rất nhiều nhà thầu ngoài ngành, gắn bó lâu năm với công tác xây dựng giao thông cũng phải kêu trời vì nợ đọng kéo dài.

Ông Lê Thu Băng, Tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư và XD 703 cho biết, sản lượng hàng năm của đơn vị này dao động ở mức khoảng 200 tỷ đồng, tuy nhiên nợ đọng từ khối lượng hoàn thành, nghiệm thu đã lên tới gần 90 tỷ đồng. “Tình trạng nợ đọng kéo dài trong nhiều năm và không có có dấu hiệu thuyên giảm càng khiến các nhà thầu xây lắp giao thông luôn phải sống lay lắt và rất khó để tồn tại”- ông Băng nhận định.

Trăm dâu đổ đầu... nhà thầu

Trao đổi với phóng viên Báo GTVT, lãnh đạo nhiều chủ đầu tư, ban QLDA cho rằng, nguyên nhân dẫn tới nợ đọng có rất nhiều, trong đó không thể không kể tới cơ chế chính sách còn lỏng lẻo, những điều khoản trong hợp đồng khi ký kết dự án không chặt chẽ và không được thực hiện nghiêm túc; Công tác GPMB hiện nay quá phức tạp khiến dự án kéo dài, kéo theo đó là hàng loạt vấn đề từ cơ chế, đơn giá, định mức thay đổi ảnh hưởng đến việc thanh, quyết toán của nhà thầu.

Tuy nhiên, bên cạnh những điều đó, nguyên nhân chủ yếu nhất trong một vài năm gần đây là do tình trạng thiếu vốn.

Ông Phạm Ngọc Biên - Phó Tổng giám đốc Ban QLDA 6: Tiền có đến đâu làm đến đó thì không có nợ đọng

Rõ ràng trong thời gian qua, tình trạng nợ đọng chủ yếu là do vốn thiếu.

Đổ lỗi cho nhà thầu nghiệm thu, thanh toán kém chỉ đúng một phần bởi nhà thầu nào mà chẳng muốn làm nhanh, thu hồi vốn nhanh để lấy tiền nuôi bộ máy, trả lương cán bộ công nhân viên và triển khai các dự án mới.

Do tình trạng vốn kế hoạch thiếu, một số dự án lại cấp bách nên các cơ quan chức năng và các chủ đầu tư phải chỉ đạo nhà thầu làm nhanh, thi công dứt điểm, tuy nhiên khi hoàn thành lại không có tiền thanh toán.

Đây rõ ràng là bất cập lớn và cần phải thay đổi trong thời gian tới.

N.Đ.T

Theo một lãnh đạo Ban QLDA 1, những năm gần đây, vốn dành cho công tác XDCB giao thông quá thiếu, khi điều hành cơ chế lại không rõ ràng, dứt khoát. Lẽ ra vốn đến đâu thì chỉ đạo nhà thầu làm đến đó. Tuy nhiên, điều này không được thực hiện nghiêm, nhiều chủ đầu tư còn ép nhà thầu làm dù tiền không có, do vậy khi nhà thầu hoàn thành chắc chắn không thể có vốn thanh toán.

Với việc không được thanh toán tiền và nợ đọng kéo dài, để duy trì và vận hành bộ máy, tiếp tục thi công các dự án khác buộc các nhà thầu phải “cầu viện” tới ngân hàng. Theo ông Lê Thu Băng, điều này vô hình chung nhà thầu phải chịu 2 lần lãi. Chưa kể lãi suất ngân hàng thời gian vừa qua rất cao, có thời điểm 20- 22%, không kinh doanh gì cho lại, nhà thầu còn phải chịu thiệt vì trượt giá khi các chủ đầu tư đọng vốn.

“Đây là nợ vô hình, nếu chủ đầu tư thực hiện đúng cam kết, thanh toán cho nhà thầu khi công trình đã nghiệm thu thì một mặt nhà thầu không phải đi vay ngân hàng, không phải chịu lãi, mặt khác với số tiền đó, các doanh nghiệp có thể sử dụng để kinh doanh, trang bị máy móc, thiết bị vật liệu thì không bị chịu trượt giá. Mức trượt giá, lạm phát những năm vừa qua rất lớn, có khi đến 20-30%”, ông Băng khẳng định.

Ở một phương diện khác, ông Phan Quốc Hiếu cho rằng, nợ đọng vốn là sự không sòng phẳng giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Khi triển khai thi công thì các chủ đầu tư luôn ép tiến độ thật nhanh, tuy nhiên khi hoàn thành lại không thanh toán.

Thiếu vốn nên buộc phải vay ngân hàng để sản xuất kinh doanh, từ đó giá thành sản phẩm cũng tăng do phải trả lãi vay cao nên kết quả sản xuất kinh doanh thấp.

Lãi kinh doanh không bù lại được lãi vay ngân hàng, dẫn đến doanh nghiệp không có khả năng thanh toán, thậm chí lâm vào tình trạng có thể bị phá sản. “Điều này lý giải vì sao những năm vừa qua các nhà thầu xây lắp giao thông không thể mạnh lên được. Chính vì vậy, thời gian tới Bộ GTVT và các cơ quan chức năng cần có những quy định rõ ràng trong hợp đồng khi triển khai dự án và có chế tài đủ nghiêm minh để xử lý những đơn vị còn để tồn tại nợ đọng kéo dài”- ông Hiếu đề xuất.

Đức Thắng

Lúng túng trong ứng vốn

Với việc nợ đọng tràn lan tại nhiều dự án, ngoài việc “cầu viện” tới các ngân hàng thì nhà thầu chỉ còn biết trông chờ vào vốn tạm ứng của các công trình để triển khai thi công. Tuy nhiên công tác ứng vốn hiện nay cũng còn rất nhiều điều đáng bàn.

Thông thường tại các dự án giao thông, khi triển khai, các chủ đầu tư ứng khoảng 20% cho nhà thầu, trong đó có cả ứng hợp đồng và ứng vật liệu. Tuy nhiên, theo những quy định hiện hành về đấu thầu thi công dự án, thì việc tạm ứng không bó buộc ứng tối đa bao nhiêu và các chủ đầu tư có thể ứng tới 50- 60% tùy từng dự án, trường hợp cụ thể.

Mặc dù vậy, theo tìm hiểu của phóng viên thì hầu hết các chủ đầu tư còn rất lúng túng trong việc tạm ứng vốn. Nhiều chủ đầu tư, ban QLDA cho rằng, ứng nhiều là lãng phí và không kiểm soát được dòng vốn, có thể dẫn đến tình trạng nhà thầu chiếm dụng vốn để kinh doanh hoặc thi công tại các dự án khác.

Ở chiều ngược lại, các nhà thầu lại cho rằng, quan điểm trên có phần phiến diện, nếu nhà thầu chứng minh được kế hoạch và khối lượng thì việc ứng thêm vốn để đẩy nhanh tiến độ là điều rất cần thiết, dự án vừa sớm hoàn thành đưa vào sử dụng, nhà thầu cũng bớt thiệt thòi và không phải trả lãi vay ngân hàng.

Còn việc kiểm soát dòng vốn ứng cũng không phải vấn đề quá nan giải. Chủ đầu tư có thể đưa ra những chế tài thật đích đáng để xử phạt những nhà thầu nào không thực hiện đúng cam kết, chiếm dụng vốn từ dự án để kinh doanh riêng hoặc chuyển vốn từ công trình này sang công trình khác.

Minh chứng rõ nhất cho sự lúng túng trong ứng vốn này là tại Dự án đường vành đai 3 giai đoạn 2. Trong một thời gian dài, dù nhà thầu đã cam kết đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn nhiều tháng thi công để đưa công trình vào khai thác sớm nhưng chủ đầu tư và tư vấn kiên quyết không ứng thêm tiền với lý do sợ nhà thầu lấy vốn thi công chỗ khác.

Chỉ khi Bộ trưởng Đinh La Thăng trực tiếp đi kiểm tra dự án, lắng nghe ý kiến của các nhà thầu về kế hoạch rút ngắn thời gian thi công, Bộ trưởng đã yêu cầu chủ đầu và nhà tài trợ ứng thêm vốn thì việc làm này mới được giải quyết.

Mặc dù vậy, theo phản ánh của nhà thầu, cho đến nay dù Bộ trưởng đã chỉ đạo khoảng 2 tháng, các đơn vị cũng huy động thêm nhiều nguồn lực, tăng cường thêm nhiều máy móc, nhân lực nhưng chủ đầu tư vẫn chưa thực hiện ứng thêm vốn.

Một dự án khác cũng gặp phải tình huống tương tự về ứng vốn là QL3 mới Hà Nội- Thái Nguyên. Theo phản ánh của các nhà thầu tại dự án này, dù rất muốn đẩy nhanh tiến độ nhưng vốn ứng quá ít, không đủ để bố trí thêm máy móc, thiết bị.

Chính vì vậy, cho tới nay dự án đã chậm tiến độ so với kế hoạch. Trước thực trạng này, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng cũng phải yêu cầu chủ đầu tư xem xét và ứng vốn hợp lý để nhà thầu đẩy mạnh thi công lấy lại tiến độ đã mất. Nếu nhà thầu nào sử dụng vốn sai mục đích sẽ xử lý thật nặng.

Trao đổi với phóng viên Báo GTVT, ông Nguyễn Ngọc Long, Tổng giám đốc Ban QLDA 2 cho biết, đơn vị này đang tích cực làm việc với Bộ Tài chính để ứng thêm 10% nữa cho các nhà thầu.

Với động thái này, các nhà thầu tại dự án đã bố trí thêm nhiều thiết bị, máy móc, nhân lực để tập trung thi công, đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo hoàn thành đúng kế hoạch ban đầu của dự án.

Hà Thanh Oai

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây